Vertel je een kind dat er cognitieve begaafdheid werd vastgesteld?

Vertel je een kind dat er cognitieve begaafdheid werd vastgesteld?

“Aan het begin van mijn carrière kreeg ik vooral mensen over de vloer die zeiden dat ze liever eerder hadden geweten dat ze hoogbegaafd waren. Dat had volgens hen toch een hoop miserie kunnen voorkomen. Nu krijg ik vooral volwassenen over de vloer, die bij de eerste kinderen waren die onderwijsaanpassingen hebben gekregen en zij zeggen dat ze het liever nooit hadden geweten. Dat had volgens hen ook een hoop miserie kunnen voorkomen.”

Deze repliek kwam van ECHA-specialist Rianne van de Ven tijdens een seminarie dat ik volgde, op de vraag of kinderen nu best weten dat ze hoogbegaafd zijn of niet. Rianne begeleidt al een lange tijd volwassen personen met kenmerken van begaafdheid in haar praktijk. Vanuit haar antwoord zou je jezelf kunnen afvragen: “Vertellen we best aan kinderen dat ze begaafd zijn? En in welke context doen we dat dan best?”

Uit de literatuur weten we dat er best omzichtig wordt omgesprongen met labels (Lavrijsen & Verschueren, 2021). Ze kunnen best worden gekaderd om te voorkomen dat er, soms onbedoeld, druk wordt meegegeven. Het stigma dat gepaard kan gaan met het label kan vanuit een omgeving met te weinig kennis rond cognitieve begaafdheid, ook versterkt worden. Ons daarvan bewust zijn is de eerste stap, er gericht op reageren een tweede.

We kunnen met het kind zelf en met zijn omgeving in gesprek gaan om te achterhalen welke betekenis er aan het etiketje “begaafdheid” wordt gegeven door de verschillende betrokken partijen. Een cognitief talent zou ook de kans moeten krijgen om zich te kunnen ontwikkelen (Gagné, 2010; Verschueren et al., 2021). Daar is een omgeving voor nodig die daarin ondersteunend kan zijn. De visie die leraren op gebied van begaafde leerlingen hebben, verschilt echter nog steeds in het onderwijsveld (Bakx et al., 2021). Het is handig om te weten met welke bril een leraar of schoolteam kijkt naar begaafdheid. Is de IQ score van minstens 130 belangrijk om te mogen deelnemen aan interventies voor de doelgroep? Of zet men net in op talentontwikkeling en ondersteuning vanuit de onderwijsbehoeften? Staan ze open voor differentiëren zonder een IQ-test? Pas als de omgeving op dezelfde manier naar begaafdheid kijkt, kan er een team gevormd worden rondom het kind dat ook dezelfde boodschap brengt op gebied van het label.

De partners van Hoogbloeier® gebruiken vaak het model van Talentontwikkeling (Kuipers, 2010) om ouders, leraren en het kind zelf psycho-educatie te geven en om de neuzen in dezelfde richting te krijgen. Zo kunnen kinderen leren dat

  • begaafd zijn niet wil zeggen dat je meteen alles kan zonder moeite te doen of dat je allemaal tienen haalt.
  • je kansen krijgt om je leervaardigheden te oefenen door complexe leerstof te verwerken.
  • je executieve vaardigheden traint met leerstof in jouw zone van naaste ontwikkeling.
  • formeel leren iets anders is dan informeel leren.

Dit zijn belangrijke inzichten die kinderen kunnen helpen om zichzelf beter te begrijpen en om de vaststelling van begaafdheid beter te kaderen.

Zoals altijd kijk je naar de behoefte van een kind. Het zal niet altijd nodig zijn om het label formeel toe te kennen. Dat kan per casus en per kind verschillen. Als je echter wel de keuze maakt om een kind op de hoogte te brengen, om eender welke reden dan ook, weet dan dat de kadering en de visie van de omgeving belangrijk kunnen zijn. Hou dat in je achterhoofd.

Graag deel ik de woorden van een tiener die bij mij zijn begeleidingstraject rond psycho-educatie afsloot: “Ik vind het niet meer erg om hoogbegaafd te zijn. Het is een mooi talent om te hebben en daar ben ik trots op.” Hoe mooi is het dat je trots kan zijn op wie je bent en op je talenten? Dat wensen we toch gewoon iedereen toe?

Copyright 2022 © Ilse Verhoeven, Hoogbegaan
Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit artikel mag worden verveelvoudigd, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur. Online delen mag mits vermelding van auteur en link naar dit artikel.

Referenties

2022-12-19T17:52:34+01:00

Hoogbloeier cvba

Adm.zetel: Tarbotstraat 23 - 9000 Gent

Phone: coachingsnetwerk: 0032 468 09 66 44