Op 11 maart 2020 organiseerde Hoogbloeier Gifted Academy haar eerste ‘Dag van Hoogbegaafdheid’: een studiedag waarop zowel ouders als professionals welkom waren om gratis een divers aanbod van informatieve sessies bij te wonen. Deze vonden plaats in de oude bibliotheek van Mechelen, vandaag gebruikt als artistieke werkplaats. Een mooie, symbolische setting voor een dag in het teken van talentontwikkeling.

Divers aanbod

Wij laten geen talenten verloren gaan in onze maatschappij!, is de leuze van Hoogbloeier. Als netwerkorganisatie van hoogbegaafdheidsexperten en ervaringsdeskundigen streven zij ernaar wetenschappelijk onderbouwde kennis over hoogbegaafdheid te verspreiden en het verborgen of ondergesneeuwde potentieel van hoogbegaafde kinderen en (jong)volwassenen zichtbaar te maken.
Gedurende de hele dag konden professionals vier verschillende lezingen bijwonen. Voor ouders werden er in de namiddag twee sessies voorzien, specifieker gericht op opvoeding. Ouders waren echter welkom om ook de lezingen in de voormiddag te volgen, en daar werd dankbaar gebruik van gemaakt. Sommige ouders opteerden ervoor om in de namiddag de sessies voor de professionals mee te pikken, omdat het meer aansloot bij hun hulpvraag of de leeftijd van hun kinderen. Alle deelnemers konden in ieder geval kiezen uit een divers programma: verschillende leeftijdsgroepen waren vertegenwoordigd, van kleuter tot hogeschoolstudent, en ook de insteek was afwisselend: zo kwam de creatieve ontplooiing van lagereschoolkinderen aan bod, de neurologische ontwikkeling van een tienerbrein, en de dagelijkse problemen waar hoogbegaafde studenten mee te kampen hebben. Alle lezingen werden gestaafd met praktijkvoorbeelden en aangevuld met handelingsgerichte tips voor wie deze doelgroepen op één of andere manier begeleidt op hun weg naar volwassenheid.

Ervaringsdeskundigen met expertise

Tussen de sessies door konden de deelnemers terecht bij verschillende partners van Hoogbloeier die zich in de centrale hal verzameld hadden. Geïnteresseerden hadden de kans om boek- en spelmateriaal in te kijken en een gesprek aan te knopen met de standhouders, die elk hun eigen expertise in hoofbegaafdheid hebben. Niet toevallig zijn het zelf allemaal ervaringsdeskundigen. Zo heeft Ilse, oprichtster van Hoogbegaan, een zoon die ‘bijzonder alert’ is. Enkele jaren geleden begon voor haar de zoektocht naar een passende aanpak, zowel thuis als op school. Zelf is ze leerkracht van opleiding, en op haar zoektocht ontdekte ze dat in het onderwijs expertise ontbreekt om deze kinderen te begeleiden. Daarom heeft ze zich ondertussen bijgeschoold tot hoogbegaafdheidsexperte. Ze coacht hoogbegaafde kinderen en hun ouders en geeft opleidingen aan leerkrachten en scholen via Hoogbloeier Gifted Academy. Dit wil echter niet zeggen dat ze in haar eigen leven en rol als moeder geen obstakels meer tegenkomt.
“Ik stuurde mijn zoon eens naar een techniekkamp, waarvan ik had gedacht dat hij daar helemaal op z’n plaats zat en zich volledig zou kunnen uitleven. Uiteindelijk bleek het een grote teleurstelling voor hem te zijn: techniek kwam wel aan bod, maar de uitwerking ervan was beperkt, en daarnaast deden ze ook gewoon spelletjes, zoals zakdoek leggen. Dat vond hij maar niks. Soms zit ik zelf nog met de handen in het haar.”

‘Aha-moment’

De aanwezigheid van de standhouders en bruikbaar materiaal, vinden ook de deelnemers een grote meerwaarde.
“Ik ben naar hier gekomen omdat ik op zoek was naar praktische tips”, vertelt een moeder van drie. Via een zoektocht op het Internet kwam zij bij Hoogbloeier terecht. In de namiddag volgde ze de sessie ‘Op naar een groeimindset’ van De Groeitrap, en beleefde ze naar eigen zeggen een aha-moment. “Uit die sessie heb ik heel wat nuttig advies gehaald. Zo besef ik nu dat ik mijn hoogbegaafd kind niet genoeg stimuleer om te leren falen en hierdoor faalangst in de hand werk. Voortaan wil ik er niet meer van uitgaan dat hij uitzonderlijk goede punten haalt omdat hij hoogbegaafd is, en hem aanmoedigen om te leren uit zijn fouten.”
Dat zowel ouders als leerkrachten hier vandaag samen zijn, vindt ze een groot pluspunt. “Het is verfrissend om op deze manier met leerkrachten in contact te komen die een andere kijk hebben op hoogbegaafdheid en hier bewuster mee willen omgaan.”

‘Onderwijs wordt maatwerk’

Die bewuste visie deelt ook de basisschool van het Sint-Jozef-Klein in Sint-Niklaas. De directeur en een paar (zorg)leerkrachten zijn naar de studiedag gekomen omdat ze merken dat er een stijgende behoefte is aan extra zorg voor cognitief getalenteerde leerlingen. Hiervoor wensen ze een gepast zorgtraject uit te bouwen.
“Mede door het M-decreet hebben we de andere kant van het spectrum, de begaafde kinderen, uit het oog verloren. Wij willen meer tegemoetkomen aan de noden van deze kinderen en hen de stimulatie bieden die ze nodig hebben.” Momenteel hebben ze in Sint-Jozef-Klein twee zogenoemde Kangoeroeklassen, respectievelijk voor de eerste en laatste drie leerjaren, waar de leerlingen zelfstandig aan een project kunnen werken. Zoals tijdens de lezingen ook aan bod kwam, is autonomie een belangrijke behoefte van hoogbegaafde kinderen. Keuzeruimte en een coachende in plaats van autoritaire begeleiding, zorgen ervoor dat ze gemotiveerd blijven. Een Kangoeroeklas wordt echter maar één of enkele uurtjes per week ingericht – blijven ze dan ook gedreven als ze terugkeren naar hun eigen klas? “Wij hebben alleszins nog geen daling in motivatie opgemerkt”, reageert een leerkracht. “We zorgen ook wel standaard voor genoeg verdieping in alle klassen, en pas als dat niet voldoende is, gaan leerlingen over naar de Kangoeroeklas. Deze wordt bewust kleinschalig gehouden. Ook de andere leerlingen van de klas reageren positief; tegenwoordig is het niet meer abnormaal om uit de klas te gaan om extra of aangepaste begeleiding te krijgen.” “Het onderwijs wordt meer en meer maatwerk, differentiatie meer regel dan uitzondering”, vult de directeur van Sint-Jozef-Klein aan. “Dat is nu al zo voor kinderen die omwille van uiteenlopende redenen moeite hebben met de leerstof, waarom zou dat dan niet kunnen voor degenen die om meer cognitieve uitdaging vragen?”

Geen kant-en-klare oplossingen

Aan het einde van de dag wordt er besloten met een vragenronde. Het lijken vooral ouders te zijn die hier gebruik van willen maken. Vooraan heeft het ‘panel’ van Hoogbloeier Gifted Academy en partners zich verzameld om te antwoorden. Dat blijkt geen evidentie, want de vragen zijn vaak complex. In de stemmen van de ouders doorklinkt wanhoop. “We weten niet meer wat we moeten doen, waar we terecht kunnen. Welke school geschikt is voor onze kinderen.” Het is een reactie die collectief weerklinkt in de theaterzaal van de oude bibliotheek. Gespecialiseerde instanties zijn ofwel te duur, ofwel te ver weg.
Voor ouders is de queeste naar passend onderwijs een constante opdracht van wikken en wegen. Laten versnellen of niet? Van school veranderen of niet?
“Mijn zoon heeft zijn kleuterklasjes in een Steinerschool doorlopen. Nu hij de overgang naar het eerste leerjaar maakt, weten we niet goed wat de beste keuze is”, vertelt ze. “We vrezen dat hij in een Steinerschool niet de cognitieve uitdaging zal krijgen die hij nodig heeft, maar op zich hebben we een goed contact met de school, en wordt er stilgestaan bij de ontwikkelingsnoden van elk individueel kind.”
Karine Janssens van Het Kiesbureau licht toe waarom er geen eenduidig antwoord is: “Er zijn voor- en nadelen te vinden voor elke keuze. Op een reguliere lagere school zou er meer cognitieve uitdaging kunnen zijn, maar waarschijnlijk pas vanaf de hogere leerjaren. In de eerste jaren van de lagere school gaat het tempo nog heel traag, te traag voor een kind dat hoogbegaafd is. Een voordeel van het Steineronderwijs is het geborgen gevoel dat er wordt gecreëerd en de aandacht voor het sensitieve en kunstzinnige, iets waar veel hoogbegaafde kinderen nood aan hebben. De leerkracht volgt de leerling meerdere jaren op en kan zich zo beter afstemmen op de individualiteit van het kind. Daartegenover staat dat een Steinerschool meestal inzet op ontwikkeling in de breedte in plaats van de diepte, wat minder ideaal is voor cognitieve talenten. Maar cognitieve voeding alleen is dus niet genoeg voor het hoogbegaafde kind, laat dat duidelijk zijn.”
Kinderen die schoolmoe zijn, die weinig aansluiting vinden bij de reguliere buitenschoolse activiteiten, kinderen die onderpresteren op een intelligentietest,… het zijn pijnpunten die vaak terugkomen.
“Mijn kind is hoogbegaafd en heeft een migratieachtergrond, stel je maar eens voor hoe moeilijk dat is”, zucht een moeder.
Er worden adviezen gegeven, tips en contactgegevens uitgewisseld, maar na dit laatste uur blijven de ouders toch nog altijd een beetje verweesd achter. Ze snakken naar een oplossing die niet zomaar bestaat. Toch heeft dit alles hen hopelijk al een stuk vooruitgeholpen, op de ongetwijfeld lange en moeizame weg die ze nog hebben te gaan.

‘Opsplitsing was niet nodig’

Deze dag was zonder meer geslaagd, en hopelijke een aanzet tot veel meer gelijkaardige initiatieven in de toekomst. Er is duidelijk nood aan informatie en betrokkenheid. Maar zijn er ook zaken die beter kunnen?
“De opsplitsing professionals – ouders hoefde volgens mij niet”, vindt een pedagogisch directeur, die met haar school reeds een traject met Hoogbloeier op punt heeft staan. “Alle lezingen waren voor beide doelgroepen nuttig. Ik denk dat er eerder geselecteerd werd in functie van de leeftijden die aan bod kwamen. Bovendien zorgde de overlap in de namiddag ervoor dat zowel ouders als professionals voor een dilemma stonden, terwijl velen misschien liever alle sessies hadden gevolgd.”
De keuze voor korte sessies van een uur begrijpt ze volledig. “Op die manier konden er uiteenlopende thema’s in de kijker worden gezet.”
Een ouder geeft aan dat ze een persoonlijk adviesgesprek wel fijn gevonden had. “Ik begrijp dat dat niet de bedoeling was van vandaag, maar als ouder kom je hier toch met grote onzekerheid naartoe. De algemene info is zeer leerrijk, maar elke situatie is anders, elke gezin draagt zijn eigen rugzak mee. Er zijn dingen die je niet zomaar in de groep wil gooien tijdens een vragenronde.”
Een andere moeder hoopt op vervolgsessies. “Het zou nuttig zijn om workshops te organiseren die aansluiten bij de thema’s die vandaag werden aangehaald. Ik denk dat sommige ouders het moeilijk vinden om met alle informatie en adviezen aan de slag te gaan.”

En nu?

Vandaag zijn er al heel wat heikele punten aangehaald, alternatieve opvoedings- en onderwijsmethoden getriggerd, en andere zaadjes geplant. Er is echter meer nodig om tot een wezenlijke evolutie te komen: zaadjes hebben voeding, water en zonlicht nodig om te blijven groeien. Net zoals cognitief getalenteerde kinderen gepaste begeleiding nodig hebben om op volle kracht te bloeien. Hoogbloeier Gifted Academy wil zich alleszins blijven inzetten om via educatie en ondersteuning omgevingen te creëren waarin deze kinderen hun talenten volop kunnen ontwikkelen. Hun eerste ‘Dag van Hoogbegaafdheid’ was alvast een schot in de roos. Wij zijn benieuwd naar hun volgende projecten.

Meer informatie?
www.hoogbloeier.be
www.giftedacademy.be
www.hoogbegaafdheidindekijker.be

Liesbeth De Preter (Stagiaire Psychodiagnostisch Centrum, Toegepaste Psychologie, Thomas More & studente Bachelor Toegepaste Psychologie, Thomas More)
Sarah Meersman (Stagiaire Psychodiagnostisch Centrum, Toegepaste Psychologie, Thomas More & studente Bachelor Toegepaste Psychologie, Vives Hogeschool)

2020-03-20T13:33:55+01:00

Hoogbloeier cvba

Adm.zetel: Tarbotstraat 23 - 9000 Gent

Phone: coachingsnetwerk: 0032 468 09 66 44