Hoe je (niet) moet onderhandelen met hoogbegaafde kinderen!

Hoogbegaafde kinderen, vooral als ze verbaal zeer onderlegd zijn, worden dikwijls vergeleken met advocaten: ze argumenteren alsof ze voor de rechter staan. Ze discussiëren over regels, over straffen, over het tijdstip om naar bed te gaan, zelfs over wat de pot schaft. Het komt er eigenlijk op neer dat ze zowat over alles waar ze het niet mee eens zijn of wat ze helemaal niet willen in discussie gaan. Hoewel zo’n hoogbegaafd kind wel degelijk goede argumenten geeft, is het belangrijk dat ouders dit de baas blijven.

Het maakt niet uit hoe intelligent een kind is, het blijft een kind. En kinderen hebben begeleiding nodig, ook als ze hoogbegaafd zijn. Ze hebben nood aan regels en moeten ook weten dat er gevolgen aan vasthangen als ze de regels overtreden. Een goed argument om de regel te breken zou nooit een excuus mogen zijn voor verkeerd gedrag. Wanneer kinderen ermee weg komen omdat ze zich eruit kunnen praten, dan heeft het kind de bovenhand en niet meer de ouders.

Enkele tips om controle te blijven behouden als ouder van een hoogbegaafd kind:

  1. Duidelijke regels
    Als je met een kleine advocaat te maken hebt, moet je zelf gaan denken als een advocaat. Dat betekent dat je vooral zal moeten anticiperen en op zoek moet gaan naar de achterpoortjes van de regel. Als je tegen je kind zegt dat het tijd is om naar bed te gaan en een halfuur later vind je je kind al spelend in bed, mag je zeker zijn dat hij het achterpoortje heeft gevonden: ‘Je hebt niet gezegd dat ik niet mocht spelen, enkel dat ik naar bed moest!’ Het is belangrijk dat je kind goed weet wat het betekent als je zegt dat het bedtijd is.

  2. Duidelijke gevolgen bij overtredingen
    Misschien zal je kind wel toegeven dat hij over de schreef is gegaan, maar het kan nog steeds gaan discussiëren over de consequenties. Wellicht denkt het dat de regel of de straf onrechtvaardig was en als het op rechtvaardigheid aankomt is het bij hoogbegaafde kinderen geen makkelijk debat. Ze hebben meestal een diep rechtvaardigheidsgevoel, één van de zijnskenmerken van hoogbegaafdheid bij Kieboom. Ze hebben minder problemen met de billijkheid van de regel als de gevolgen van de overtredingen duidelijk zijn van bij het begin.

  3. Vermijd onderhandelen na de overtreding
    Sommige hoogbegaafde kinderen kunnen zo goed argumenteren dat hun ouders gaan toegeven en een nieuwe straf gaan onderhandelen. Maar onderhandelen over de straf na de overtreding is  bijna even slecht als de straf helemaal laten vallen. Je mag het wel eens zijn met je kind, maar onderhandelen over de gevolgen moet worden gedaan voordat de regels worden overtreden, niet erna. Dat betekent dat wanneer het kind vragen had over de regel en zijn gevolgen of er niet akkoord mee kon gaan, het dat had moeten vragen op het moment dat de regel werd ingesteld. Dit is nog een reden om de regels en zijn consequenties duidelijk te stellen van bij het begin.

  4. Praat niet terug
    Dit is een moeilijke, want je vervalt makkelijk in een debat. Sommige ouders van hoogbegaafde kinderen zijn misschien onder de indruk van de redeneer- en discussievaardigheden van hun jonge kind. Je komt dan ook makkelijk in de verleiding om terug te gaan antwoorden op de vragen van je kind. Stel dat je dochter het volgende in vraag stelt: ‘Waarom moet ik naar bed gaan als het nog niet donker is wanneer jullie nog niet gaan slapen?’ Het beste is om dan simpelweg te antwoorden dat ‘je wist dat het bedtijd was, maar je hebt geweigerd. We kunnen morgen over een andere bedtijd praten, maar je zult nog steeds niet naar je Frozen-video mogen kijken, want je wist dat dat de straf was die eraan vasthing.’

  5. Verhoog de straf als je kind blijft discussiëren
    Geef je kind de mogelijkheid om te stoppen met de discussie door het een eerste waarschuwing te geven. Je kan bv. zeggen: ‘Als je opnieuw met mij gaat kibbelen, mag je je Frozen-video vergeten voor twéé dagen!’ En laat haar weten dat de straf verhoogd wordt naar drie dagen als het daarna nog blijft doorgaan. Normaal gezien zijn hoogbegaafde kinderen slim genoeg om te weten wanneer ze moeten stoppen.

  6. Wees consistent en volg de gevolgen op
    Als je je woorden niet in daden omzet en de straf bloot laat, dan is dat helemaal niet goed. Hoogbegaafde kinderen zien dat als een vorm van zwakte en zullen dit uitbuiten! De volgende keer dat er geredetwist wordt over de regels, zullen ze gewoon doorgaan ondanks jouw dreigementen omdat ze weten dat het maar holle dreigementen zijn.

  7. De gevolgen moeten redelijk en uitvoerbaar zijn
    Het is niet erg nuttig om je achtjarige te vertellen dat ze voor drie maanden haar vriendinnetjes niet mag zien. Dat is veel te lang, als je dat al zo lang zou kunnen volhouden. Hoogbegaafde kinderen zullen snel wel iets anders leuks vinden zodat de straf die ze hebben gekregen eigenlijk van hen af glijdt.

Het is logisch dat deze tips het best werken wanneer ouders ze gaan toepassen van bij de start van hun opvoeding. Maar het werkt ook bij oudere kinderen, alleen, hoe ouder de kinderen zijn, hoe langer het gaat duren vooraleer deze strategieën gaan helpen. Consequentheid is zoals gewoonlijk de sleutel tot succes. Als je toegeeft en toch in discussie gaat, dan ben je terug bij af. En eigenlijk ben je nog verder af, want als je toegeeft, hebt je het idee bij je kind versterkt dat discussiëren helpt om van de straf af te geraken.

Geniet van het redeneervermogen van je hoogbegaafde kind! Maar laat het niet je hele gezin overheersen.

Vrij vertaald naar Bainbridge, C.
About ParentingHow (Not) to Argue with Gifted Children.
Copyright © 2015 Sabine Sypré, Hoogbloeier cvba, Gent – Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit artikel mag worden verveelvoudigd, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur: info@hoogbloeier.be. Online delen mag mits vermelding van auteur en link naar dit artikel.